Chào 2

Đến hẹn lại lên, cứ đến mùa lũ, cứ có lũ quét thì dư luận lại rộ lên chỉ trích nguyên dân là do phá rừng, là do thủy điện xả lũ. Để có thể nói được nguyên nhân do đâu thì phải có ý kiến các chuyên gia, có nghiên cứu. không thể nói cảm tính được. Về yếu tố phá rừng thì còn có thể nhìn thấy được. Nhưng yếu tố xả lũ thì khó hơn. Có đúng là do thủy điện không? Tác động của thủy điện đến đâu? của thiên tai, của biến đổi khí hậu đến đâu? Trả lời câu hỏi này phải là của các chuyên gia thủy văn. Có thể là thủy điện chỉ có tác dụng điều tiết lũ phần nào thôi, ko phải là tất cả. Nhưng dư luận lại kỳ vọng tất cả. Chắc là phải có truyền thông hơn nữa về năng lực hạn chế của thủy điện trong điều tiết lũ.  Tớ vừa làm 1 cuộc Phỏng vấn ngắn online với chuyên gia thủy văn A, và với quản lý nhà máy B và C. Hỏi: thủy điện có tác động như thế nào đến điều tiết lũ? A: không phải thủy điện nào cũng có chức năng điều tiết lũ. Chỉ có Sơn La, Hòa Bình, với dung tích hồ rất lớn (9 tỷm3) thì mới đi...

Đúng là những cảm xúc lẫn lộn. Nhìn những người bị đánh đập, bắt bớ, giam giữ, canh phòng mà thấy tràn đầy cảm xúc lẫn lộn. Đau như da thịt của mình. Rất phẫn nộ, uất ức. Và hoàn toàn hiểu được những cảm xúc phẫn uất của mọi người. Nhưng, những người đấu tranh bất bạo động hiểu rằng, dù phẫn uất, vẫn tiếp tục con đường bất bạo động. Nhìn những người bị đánh bầm dập mà họ vẫn kiên trì bất bạo động, thật ngưỡng mộ. (cho dù Bình Thuận có bạo động, nhưng, đó lại là những nhóm người khác). Ngưỡng mộ quá chừng. Bản lĩnh của họ đã vượt lên trên mọi vũ lực, mọi hận thù. Sao họ có thể làm thế được? Nhiều người chắc sẽ nghĩ cứ tiếp tục bất bạo động, chịu bị đàn áp rồi sẽ đi đến đâu. Không nhìn thấy tương lai thay đổi nào. Mặc dù nhiều người nói đến những thay đổi trong suy nghĩ, trong hành xử của người dân, chính quyền, và của người đấu tranh dân chủ, nhưng những thay đổi đó vẫn chưa đủ để đem đến một thay đổi lớn lao gì. Tình hình vẫn thế. Vẫn ngăn chặn, trấn áp. Cuộc đấu tranh vẫn khốc ...

Đặc khu kinh tế cần có đánh giá môi trường chiến lược toàn diện Về đặc khu kinh tế, có thể lấy ví dụ về đánh giá tác động môi trường (các chuyên gia ngồi hội đồng đánh giá môi trường chiến lược có thể cho thêm ý kiến). Việt Nam hiện nay mỗi công trình lớn đều có đánh giá tác động môi trường (ĐTM), công trình lớn nữa thì có đánh giá môi trường chiến lược. Đó là quy định bắt buộc, và ngày càng chặt chẽ. Ví dụ trong hội đồng ĐTM về nhà máy thủy điện có nhiều chuyên gia ở các lĩnh vực khác nhau. Chuyên gia về thủy văn thì nói về tiềm năng nguồn nước và những nguy cơ về lũ lụt, hạn hán. Chuyên gia về địa chất, và an toàn đập thì nói về khả năng về địa chất và sự an toàn cũng như những nguy cơ của đập. Chuyên gia về sinh thái và đa dạng sinh học thì nói về những nguy cơ tác động ảnh hưởng đến hệ sinh thái và rừng, và những giá phải trả khi phá rừng làm thủy điện. Chuyên gia về xã hội thì nói về những tác động đến sinh kế và văn hóa, lối sống của người dân, về những cái giá phải trả...

Vừa rồi tôi được dự một cuộc thi về tinh thần pháp lý của sinh viên các trường luật. Nhờ đó mà tôi biết rằng hiện nay ngành luật đang có 1 xu hướng làm luật mới, khác với trước đây. Làm luật kiểu “Tư duy vã” Trước đây và cho đến gần đây không chỉ người dân mà ngay cả chính dân làm luật cũng nói rằng cách làm luật chỉ là trên trời. Theo một chuyên gia cao cấp của ngành luật thì việc làm luật ở Việt Nam thường được làm theo cách là. Trước hết, chính phủ có yêu cầu làm một luật, quy định nào đó và giao xuống cho các cục, vụ. Các sếp tại các cục, vụ đó lại giao xuống các phòng, ban. Các sếp của các phòng, ban đó đều bận và giao xuống cho các nhân viên. Các nhân viên trong phòng, đặc biệt là các chuyên viên cao cấp đều bận, nên cuối cùng việc biên soạn các luật, các quy định đương nhiên được giao cho những người ít bận hơn. Đó là những người mới ra trường, mới đi làm, hoặc còn ít kinh nghiệm. Đó chính là kiểu mà bên KHXH vẫn gọi là kiểu “tư duy vã”. Tức là những người ít có kinh nghiệm...

Một nghiên cứu từ 2013 (GreenID) đã có nhận định chung về thủy điện là: "Nhìn chung, thủy điện không hề rẻ theo tính toán như hiện nay bởi vì nhiều chi phí môi trường và xã hội liên quan đến dự án thủy điện đã không được ước tính và đầu tư đầy đủ. Chi phí môi trường xã hội bao gồm chi phí cho tái định cư và phục hồi sinh kế, đền bù đầy đủ cho diện tích rừng bị mất và các tác động tiêu cực về đa dạng sinh học trực tiếp và gián tiếp gây ra bởi các dự án, cũng như đảm bảo an toàn đập và giảm thiểu rủi ro. Sự thiếu hụt là do lỗ hổng trong các khuôn khổ pháp lý và những yếu kém trong thực thi pháp luật. Và chính sự thiếu hụt này dẫn đến nguy cơ nghèo đói trong số những người tái định cư, mất rừng tăng lên và xảy ra các tác động tiêu cực về đa dạng sinh học, gây tổn hại đến môi trường và xã hội." Thủy điện của ta, đặc biệt những thủy điện vừa và nhỏ đang có rất nhiều vấn đề. Cụ thể là 3 vấn đề lớn được nêu dưới đây. Hiện tất cả các đánh giá tác động môi trường đều né tránh ...

Bài của anh Dang Ngoc Quang hay quá. Xin cất về đây để khỏi bị trôi bài. Khi thực hiện chương trình cải cách xây dựng kinh tế thị trường ở Vn, các nhà lãnh đạo quên không nói đến cái được biết là "thảm kịch tài nguyên công cộng". Điều này đã được nhà kinh tế William Lloyd (Đại học Oxford) phát hiện và thảo luận từ năm 1833 và sau này vào 1968 được nhà môi trường Garrett Hardin dấy lên trao đổi và định danh thuật ngữ "the tragedy of the commons". Thảm kịch xẩy ra khi người ta xử dụng quá mức tài nguyên chung vì lợi ích riêng. Khi đó một số cá nhân được hưởng lợi ích ngắn hạn, còn cả cộng đồng thì chịu đựng thiệt hại về lâu dài. Những ví dụ kinh điển của "thảm kịch tài nguyên chung" là những công ty khai thác quá mức tài nguyên rừng, nước sông, biển, và cộng đồng chịu các thiệt hại về cạn kiệt các nguồn thực phẩm, hạn hán, lụt lội, ô nhiễm nguồn nước. Các ví dụ khác là phát triển phương tiện giao thông quá mức gây ô nhiễm không khí. Có những ví dụ p...

Đánh giá r ủ i ro c ủ a th ủ y đi ệ n Th ủ y đi ệ n ở Vi ệ t Nam th ậ t s ự là quá r ủ i ro. Không bi ế t các c ơ quan đã đánh giá r ủ i ro c ủ a ngành th ủ y đi ệ n nh ư th ế nào? Theo nh ữ ng gì tôi bi ế t thì tôi t ạ m g ọ i ra 3 nguy c ơ chính: (đây ch ỉ là nói v ề r ủ i ro thôi nhé, ch ứ ch ư a ph â n t í ch c á c b ê n li ê n quan đâ u. Ph â n t í ch c á c b ê n li ê n quan th ì m ọ i ng ườ i đã nh ắ c đ ế n các tên nh ư : doanh nghi ệ p,ch ủ đ ầ u t ư , ch í nh quy ề n đ ị a ph ươ ng, c á c b ộ ch ủ qu ả n, và các ngân hàng cho vay v ố n... Có nhi ề u nhân v ậ t trong sân ch ơ i n à y n ữ a) Loại nguy cơ thứ nhất, Nguy cơ trong thiết kế và xây dựng. Riêng về loại này thì quá ư là phức tạp, mà với dân không chuyên thì khó mà kể ra hết. Tạm mô tả theo những gì tôi biết. Theo cấp độ của nhà máy thì có các loại lớn, vừa, và nhỏ. Tùy theo cấp độ của nhà máy mà các phân cấp quản lý khác nhau (cụ thể là dưới 30MW, và trên 30MW). Đó là cách quản lý hiện nay ở Việt N...

Nói thêm về vận hành liên hồ chứa Một số thông tin từ chuyên gia Thủy điện ở VN bị vấn đề là do được phát triển một cách vô tổ chức, không có đầu có đuôi. Lấy thí dụ cái hệ thống đầu não làm tổng hợp điều hành các nhà máy thủy điện chẳng hạn. Nếu chỉ có một nhà máy thì chưa cần nhưng khi bắt đầu có hai cái thì lập tức đã phải xây dựng cái trung tâm đầu não này rồi để mỗi khi có nhà máy mới nào thì lại nối vào, tức phải làm từng chặng , chứ như Việt Nam không làm gì hết để như bây giờ thì làm sao làm một lúc hết tất cả được. Như vậy không những rất phức tạp lại thêm rất cần phải huy động một nguồn vốn rất lớn trong cùng một lúc thì đào đâu ra tiền.    Phải có hệ thống này thì mới có thể điều hành một cách hũu hiệu. Ví dụ cụ thể như sau : có hai đập với hai nhà máy sản xuất điện trong đó mỗi nhà máy có mười cái turbin để biến nước thành điện. Bình thường thì chỉ cần cho chạy bẩy cái turbin chẳng hạn trong mỗi nhà máy là đủ để sản xuất  cung cấp cho ...

Có thể người ta phân biệt bằng quy mô sản xuất điện (bao nhiêu mê). Nhưng tôi thấy dễ hiểu nhất là phân biệt bằng khả năng điều tiết lũ. Vì quy mô càng lớn càng phải điều tiết được lũ. Nếu không, lúc nó xả thì… chết cả nút. Vậy thủy điện vừa và nhỏ không có chức năng điều tiết lũ? Đúng thế. Các nhà máy thủy điện vửa và nhỏ chỉ tích nước trong ngày. Tức là chỉ tích nước ở mức thấp và xả luôn để quay tuốc bin phát điện. Bên cạnh đó, các nhà máy này đều có dòng chảy bình thường. Cứ google bất kỳ nhà máy nào loại này là các bạn hiểu ngay. Nó đều có một bên là các cửa van giữ nước (và xả nước khi lũ), một bên là đường nước chảy thường. Hàng ngày, khi không phát điện thì họ cho nước chảy theo lối bình thường (những nhà máy này chỉ phát điện có lúc chứ không phát điện 24/24). Khi có lũ thì họ mở hết van để xả toàn bộ. Vì sao phải xả toàn bộ? Vì không xả thì nước dâng lên, ngấm hết ra xung quanh, đất xung quanh mềm ra, cộng áp lực nước thì… vỡ đập. Thực ra vỡ đập thì chỉ nhà máy thiệt hại chứ...

Thủy điện nhỏ và vừa gây lũ như thế nào? Theo các chuyên gia (mà tớ vừa phỏng vấn, có ghi âm) thì vấn đề của lũ do thủy điện nhỏ gây ra là: không tính đến mức an toàn cao nhất. Cụ thể, để giải thích thì phải dùng đến một số khái niệm chuyên môn. Mực nước trong lòng hồ thủy điện sẽ có nhiều mức như: 1) mực nước ngập bình thường: tức là mức nước trong điều kiện thời tiết bình thường; 2) mức nước bán ngập, hay mực nước dâng: tức là mực nước khi có lũ bình thường; 3) mực nước đỉnh lũ, hay lũ lịch sử: là mực nước cao nhất trong lịch sử đã từng xảy ra ở vùng đó. Hiện nay các thủy điện lớn (Hòa Bình, Sơn La) đều xây đập ở mức 3, tức là đỉnh lũ. Có nghĩa là kể cả lũ lịch sử cũng không sao. Còn đa số các thủy điện vừa và nhỏ thì chỉ xây đập ở mức 2. Hơn nữa, đa phần xây bán đập, hay là có đập tràn. Tức là luôn luôn có lượng nước tràn chảy ở dòng chảy tự do. Đến đây mọi người đã hiểu thêm phần nào chưa? Khi xây đập ở mức 2, có nghĩa là khi lũ ở mức lịch sử thì... phó mặc. Hơn nữa, những l...

Thủy điện nhỏ, sạt lở, và ĐTM Đợt vừa rồi tôi có dịp đi đánh giá tác động môi trường của các nhà máy thủy điện nhỏ (ở Cao Bằng, Điện Biên, KonTum, và sắp tới sẽ đi Quảng Nam). Và tôi cũng có dịp đi khảo sát xây dựng chiến lược phát triển đô thị (Bạc Liêu, An Giang, DakNong, Phú Yên, Huế, Lào Cai). Thực tế có nhiều vấn đề, trong đó có câu chuyện về thủy điện. Các nhà máy thủy điện nhỏ được đánh giá là có nhiều mặt lợi, nhưng cũng có nhiều mặt tác động đến môi trường. Hiện nay các tỉnh đều nói là làm hết rồi, không còn chỗ nào để làm nữa. Nhưng thực tế, khi đi khảo sát tôi thấy các doanh nghiệp và lãnh đạo địa phương vẫn nhìn thấy còn nhiều chỗ có thể làm được nữa, và vẫn đang có dự định xin làm thêm nữa. Xét về tiềm năng tích nước, và tiềm năng địa hình dốc thì có thể còn nhiều khả năng. Xét về lợi ích thì hiển nhiên là có nhiều lợi ích. Về kinh tế, rất rõ rồi. Góp phần vào phát triển địa phương. Khi làm thủy điện, làm đường giao thông là nhu cầu bắt buộc của doanh nghiệp. Không ...

Tôi Đôi điều về lũ lụt Từ những gì nghe được trong các cuộc thảo luận vừa qua, từ theo dõi tình hình lũ vừa qua có thể có những thông tin rút ra được. Cám ơn bác @nhat dinh và các còm sỹ. Lũ lụt là thiên tai chỉ có thể giảm tác hại chứ không tránh được. Hệ thống đê: Để giảm thiệt hại con người đã làm ra hệ thống đê. Nó là hệ thống đê tức là có nhiều loại, loại kiên cố, loại không kiên cố… Tại sao lại có các loại đê, là vì đó chính là các chiến lược ứng phó với lũ của cha ông ta. Các chiến lược ứng phó được thể hiện ở các phương án phân lũ trong những trường hợp khẩn cấp. Cái này những ai đã từng sống trong vùng phân lũ thì quá hiểu. Chẳng hiểu sao báo chí, và ngay cả các nhà quản lý cũng phát ngôn kiểu … không hiểu gì. Đi kèm với các phương án phân lũ là hoạt động ứng phó và truyền thông được triển khai đến từng thôn, từng hộ dân. Gọi là phương án phòng tránh lũ. Ở đây chưa nói đến bão nhé. Phòng chống bão cũng có các phương án và được triển khai tương tự đến từng thôn, và hộ ...